Reumatoidalne zapalenie stawów
Inne nazwy choroby: Gościec przewlekle postępujący; RZS;
Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła, zapalna choroba tkanki łącznej. Objawem charakterystycznym jest symetryczne zapalenie stawów, któremu towarzyszą zmiany pozastawowe i powikłania układowe. Choroba może prowadzić do znacznej niepełnosprawności lub kalectwa, a nawet śmierci.
Chorobę stwierdza się częściej u kobiet, zwykle po 40 roku życia. We wczesnym stadium choroby rozpoznanie RZS nie jest łatwe, ale w większości przypadków początek choroby objawia się zapaleniem stawów śródręczno-paliczkowych dłoni i stawów śródstopno-paliczkowych w stopach. Inne objawy to: gorączka, ból, obrzęk, zniekształcenia i zesztywnienia stawów, zaniki mięśniowe, zniszczenie chrząstek i powierzchni stawowych, unieruchomienie stawów, zwichnięcia i zesztywnienia oraz całkowite unieruchomienie. Najczęstsze powiklania układowe towarzyszące RZS to: zapalenie naczyń, amyloidoza reaktywna,włóknienie płuc.
Przyczyny RZS nie są definitywnie określone. Podejrzewa się predyspozycje genetyczne i czynniki zewnątrzustrojowe, np. wirusy, a także urazy układu ruchu, zakażenia, a nawet pracę w wilgotnych i chłodnych warunkach. Rozpoznanie RZS ustalane jest na podstawie kryteriów Amerykańskiej Szkoły Reumatycznej. Kryteria te obejmują między innymi sztywność poranną stawów i wokół stawów, trwającą ponad 60 min, potem ulegającą znacznej poprawie, zapalenie conajmniej 3 stawów (m.in. nadgarstkowych, łokciowych, kolanowych, skokowych), zapalenie stawów ręki, pojawienie się guzków reumatoidalnych, zmiany w obrazie radiologicznym, tzn. nadżerka i osteoporoza okołostawowa stawów ręki lub nadgarstka (występowanie tylko osteoporozy wyklucza RZS). W zdiagnozowaniu RZS należy wykluczyć: toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie skórno-mięśniowe i wielomięśniowe, zespół Sjogrena, chorobę Stilla, twardzinę, osteoartrozę, bakteryjne zapalenie wsierdzia, zapalenie wątroby, obecność HIV, nowotwory. RZS może przebiegać w trzech postaciach: postać łagodna, samoograniczająca, dotycząca tylko najwyżej 10% chorych, która się cofa po zastosowaniu tradycyjnych leków; postać ostrzejsza, charakteryzująca się niewielkim postępem choroby, która również odpowiada na leczenie tradycyjnymi lekami, ale obserwuje się stały postęp choroby; postać trzecia RZS to duży postęp choroby występujący u 90% chorych. Postać ta nie odpowiada na leczenie i prowadzi do stałych zmian w stawach, do ich destrukcji, a w efekcie do niepełnosprawności i kalectwa.
Leczenie należy wyłącznie do lekarza i należy je dostosować do postaci choroby. Czasami konieczne leczenie wspomagające. W każdym przypadku RZS jest konieczne leczenie lub zapobieganie osteoporozie. Konieczna jest także edukacja chorego, fizykoterapia, kinezyterapia, psychoterapia.